Arama:
Civata Çeşitleri ve Ölçüleri

Civata

Civata, parçaları birleştirmeye yarayan uç ve gövde kısmında vida dişi bulunan baş ve gövde kısımları farklı şekillerde üretilen en önemli bağlantı elemanlarından biridir. Mukavemeti arttırılması için somun ile kullanımı çoğunluktadır. Kullanımlarına göre farklı civata çeşitleri ve ölçüleri bulunmaktadır. Cıvatalar baş ve gövde biçimlerine göre 2 farklı çeşide ayrılmaktadır. Baş ve gövde biçimine göre civataları inceleyecek olursak;

 

Baş Biçimlerine Göre Civata Çeşitleri

Altı Köşe Başlı Civatalar: En çok kullanılan civata çeşitlerinden olan altı köşe başlı civataların dişleri ince imal edilmektedir. Kullanım alanlarında göre tam boy dişli civata ya da bir kısmı dişli civata olarak üretilebilmektedir.
Alyan Civatalar: Baş tarafının görünmemesi gereken yahut alyan anahtarı kullanılamadığı alanlarda alyan civatalar diğer adıyla allen civatalar kullanılmaktadır.

Havşa Başlı Civatalar: Alyan civatalarda gibi baş kısımları ince bir yapıya sahiptirler. Yüksekliği kısa olan parçaların montajında civata başı gözükmesi istenmeyen durumlarda tercih edilmektedir. Baş tarafındaki havşa ile deliğin merkezinde sıkma yapılarak mukavemet sağlanmaktadır.

Tornavida Ağızlı Civatalar: Civata başında tornavida ucunun girebileceği kanal mevcuttur. Tornavidalarla sökülüp takılacak boyuttaki düşük bağlantılarda kullanılabilir.

Yıldız Tornavida Ağızlı Civatalar: Tornavida ağızlı civatalarda olduğu gibi yıldız uçlu tornavidanın gireceği kanal sayesinde daha kuvvetli sıkma yaparlar. Ayrıca tornavida ağızlı civatalara göre sökme ve takma sırasında ağız yapısı bozulmaz.

Özel Amaçlı Civata Çeşitleri: Cıvatalar otomotivden, iş makinalarına tüm bağlantı gerektiren her yerde kullanılmaktadır. tüm bunlar için standart civata çeşitleri ve ölçüleri mevcuttur. Bunlar haricinde özel ihtiyaçlara göre özel ölçülerde ve çeşitlerde civatalar üretilebilmektedir.

 

Gövde Biçimlerine Göre Cıvata Çeşitleri

Başsız Civata: Bir diğer adı saplama olan bu civatalar, sağ ve sol taraftan diş açılmış, başı olmayan civatalardır. Bağlantı yapılacak parça saplama ve somunlar ile makine gövdesine sabit kalacak şekilde kuvvetlice sıkılır.

Esnek Civatalar: Bu tip civatalar elastik bir malzemeden üretilen ince bir yapıya sahiptirler. Civataya sıkma kuvvet uygulandığında inceltilmiş olan bölümden cıvata bir miktar uzamaktadır. Bu civatalarda gövde çapı, diş dibi çapının %10’ u kadar incelebilmektedir. Cıvataya uygulanan kuvvet kalkınca cıvata ilk haline döner. Kuvvetli sıkılmaları ve elastik yapıları gereği emniyet sistemine gerek yoktur.

Gövdesi Toleranslı Cıvatalar: Yüksek oranda moment ileten makine parçaları gövdesi toleranslı olarak taşlanmış özel cıvatalarla bağlanmaktadır.

Vidalı pimler : Birbirine bağlanacak hareketli ya da iç içe geçen parçaların, uygun deliklerinden geçirilerek kayma engellenmektedir.

 

Civata Ölçüleri

Bir projede kullanılacak civata çeşiti ve civata ölçüleri için teknik bilgiyle hesaplanması gerekmektedir. Cıvatayı tam ve hassas olarak hesaplamak çok net sonuca ulaştırmayabilir. Genellikle pratikte tablolar yardımı ile civata seçimi yapılmaktadır. Eğer gerekliyse daha detaylı ve hassas ölçüm ve kontrol yapılmaktadır. Hesaplama için örnek vermek gerekirse; ilk olarak cıvataya gelecek yük hesaplanır. Cıvatayı zorlayan boyuna kuvvet ve cıvata malzeme kalitesine göre tablodan cıvatanın anma çapı seçilir.

Rondela Pul Nedir?

Rondela Pul Nedir?

Genellikle cıvatanın baş tarafının altında konumlanan orta kısmı delik olan halka biçimli sac parçalara rondela ya da pul denir. Cıvatalar somun ile kullanıldığında rondela bağlantı yapılan parçanın üstüne bağlanmaktadır. Aynı zamanda cıvata bağlantı noktalarının olası hasar görmelerini engellemektedirler. Bu nedenle bağlandığı parçadan daha yumuşak bir maddeden üretilmektedirler. Örneğin bronz, sac, pirinç, kurşun, yumuşak çelik, bakır, alüminyum gibi yumuşak metallerden üretilmektedirler.

Rondela Nerelerde Kullanılmaktadır?

Rondela ya da diğer adıyla pulun bir diğer görev alanı, somun ve cıvata başlarının daha geniş yüzeye baskı yapmasını sağlamakla görevlidirler. Bazen de ana parçadaki deliğin cıvatanın çapından büyük olduğu hallerde pul kullanılmaktadır. Titreşim oluşan çalışma ortamlarında cıvataların gevşemesine engellemek için rondela somun ya da emniyet sacları kullanılmaktadır.

Makine parçaları ile somun, cıvata gibi vidalı elemanların birbirine bağlanmaları sırasında, parça yüzeyindeki zedelenmeleri ve  gevşemesine engel olan, ortası delik metal halka elemanlara rondela somun denilmektedir.

 

Rondelalar ve emniyet sacları somunların frenlenmesi için kullanılan makine elemanlarıdır.

Cıvata ile somun ya da sıkıştırılan parça arasındaki fazla olan mesafeyi telafi etmek amaçlı üst üste birden fazla kullanılarak yay görevi görmektedirler. Farklı çeşitlerde farklı ölçülerde rondela çeşitleri vardır. Rondelanın ölçülerinde anma çapı, delik çapı, dış çap, et kalınlığı ve ağırlık başlıkları dikkate alınmaktadır.

 

Rondela Pul İmalatı

Kullanım alanına göre değişkenlik gösteren rondela çeşitleri mevcuttur. Bunlar düz, kare, kavisli, yaylı, tırtıklı, çanak, imbus gibi birçok tipte üretilmektedir.

Rondela, sıkıştırılacak parçayla somun-cıvata arasına konulan, bağlantının kendiliğinden gevşemesini, sıkılan parçanın yüzeyinin deforme olmasını engellemek için tırtıklı rondela pul çeşidi kullanılmaktadır.

Rondela imalatında hammadde tabakalar halinde kesilerek hazırlanmaktadır. Ardından yüksek tonajlı eksantrik presler ile kalıpların basım işlemi tamamlanır. Devamında kontrol yapılarak eleme, vibrasyon testi, parlatma ve paketleme aşamalarıyla tamamlanmaktadır. Rondela farklı çeşitlerde üretilebilmektedir. İhtiyaca göre rondela üretimi yapılabilmektedir. Metal rondela dışında farklı madenlerden de rondela imalatı yapılmaktadır. Rondela pul fiyatları için iletişim bölümünden bizimle irtibata geçebilirsiniz.

 

Benzer Yazılar


 

Kopilya Pimi ve Çeşitleri

Kopilya Pimi

Çalışma ortamı ya da çalışma sürecinde titreşim bulunan yerlerde somun, ayar bileziği ve perno gibi parçaların titreşim sonucu çözülmesini engellemek amaçlı kullanılan silindirik makine elemanlarına kopilya pimi denilmektedir. Bayanların kullandığı tel tokaları andıran, maşa görünümlü bu parçalar ayrıca kupilya, gupilya, gopilya gibi farklı isimlerle de kullanılmaktadır.

İçindekiler

Kopilya Pimi Kullanım Alanları

Kupilya pim, somun ve cıvata gibi elemanları kilitlemek için bağlantı elemanı olarak kullanılan metalik bir elemandır. Normal bir cıvatalarda veya diğer bağlantı elemanlarında küçük delikler açarak kupilya pimi kullanılabilmektedir. Farklı bir tutturucu türü olan çatal pimler, zaten delik açtıkları için kopilyalarla birlikte kullanılmaktadır.

Perno : Hareketli birleştirme amaçlı genellikle makaralarda, mafsallı birleştirme gereken ortamlarda kullanılmaktadır. Makine ve motorlu taşıt imalatı, tren lokomotif ve vagon üretiminde tercih edilmektedir.

Ayar Bileziği: Mil üzerindeki çark, kasnak, makara gibi elemanların mil ekseni doğrultusunda kaymasını engelleyen elemanlardır.

Kopilya Pimi ile Perno arasındaki fark nedir?

Pimlerin üretimi esnasında bulundukları yere sıkışma mantığı olduğundan konik yada çentikli yapıya sahiptirler. Perno tıpkı pim mantığında çalışmaktadır. Döner parçaların birbirine bağlanmasında tercih edilmektedir. Perno ve pim her ikisi de mafsallama için kullanılan elemanlarıdır.

Kopilya Pimi Çeşitleri

Silindirik makine elemanları olan kopilyalar standart üretimde 3 farklı sınıfa ayrılmaktadır.

  • Maşa kopilya,
  • Yaylı kopilya,
  • Kama biçimli kopilya olmak üzere üç sınıfa ayrılmaktadır.

En yoğun kullanıma sahip maşa biçimli kopilya çeşitleridir. Elbette bu 3 biçim dışında talebe özel farklı şekillere ve ölçülere sahip kopilya imalatı yapılmaktadır. Diğer kopilya pim çeşitleri:

Bölünmüş pim: Metalleri birbirine tutturmak için bir araç olarak kurulum için kullanım sırasında bükülen, zımba veya perçin benzeri kullanılan iki çubuk veya tırnağa sahip metal bir tutturucudur.
Firkete pim: Genellikle R harfini andıran, bükülmeye gerek kalmadan kullanılmaktadır.
Papyon pim: Papyon şeklinde bir firkete pim türüdür.
Çember pim: Halka şeklinde kopilyalardır.
Clevis pim: Kendisine bağlı olan cismin pin ekseni içerisinde dönme hareketine izin veren bir bağlantı elemanı türüdür. Bu tip pim bir sap, delik ve kafadan oluşur. Delik, pimin karşı tarafındaki şafttan geçer. Genellikle, çatal pimi bir kelepçe ile birlikte kullanılmaktadır.
Dübel pimi:
Konik pim: “Bir konik pim, makine mühendisliğinde sabitleme için kullanılan çelik bir çubuktur. Farklı uçlarda biraz daha büyük çaplara sahipler”.
Yivli pimler: Yivli pimler, çubuk veya bobin stoğundan yapılmış üç uzunlamasına yivli silindiriktir.
Tırtıllı pimler: Bu tip çatal pim, normal çapları 3/32-3/8 olan tipik bir rulo biçimli pimdir.
Tel çıt çıtlı pimler: Bunlar, bileşenleri tek bir yerde tutmak için çatal pimlerde veya şaftlarda kullanılır.
Çekiç seti çatal pimleri: Geçici bir tutuş için yerleştirildikten sonra bir çekiçle vurulurlar.
Kamalı kilit pimleri: Bu ağır pimi bir çatal pimdeki deliğin içine yerleştirin. Yerleştirdikten sonra, kale için çatalları açmak için bir çekiç ile vurabilirsiniz.

 

Kopilya şekli itibariyle çelik telin ikiye katlanması ile üretilmektedir. Hareketli alanlarda kullanılan cıvataların uç kısmındaki delikten geçirilip her iki uç ters yöne bükülerek, cıvatanın hareket veya titreşimden dolayı çıkma ihtimali emniyet altına alınmış olmaktadır. Kopilya imalatı sırasında inox malzeme ile kaplanarak paslanmaz kopilya üretimi de yapılmaktadır.

Kopilya (Gupilya) Ölçüleri

Diğer adıyla gupilya çapı, geçeceği delik çapından daha küçük olmalıdır. Anma çapı olarak geçirilecek delik çapı kullanılmaktadır. Diğer kopilya ölçü standartları aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Kopilyalar tek kullanım için uygundur. Bükülme pimi zayıflatacağından birden fazla kullanımlarda kopma, kırılma gibi durumlar yaşanabilmektedir.

Kopilya Pimi Nasıl Çıkarılır?

Bir pimi çıkarmak için öncelikle pimin nasıl takıldığına, deliğin kalın ve paslı olup olmadığına bağlı olarak kolay ya da zor olabilmektedir.

Kupilya piminin bükülmüş tarafları bir pense yardımıyla nazikçe düzeltilmelidir. Bu pime fazla kuvvet uygulamak kopma, kırılma yaşatabileceğinden tüm süreci daha zor hale getirebilir. Bu nedenle kopilya takarken standartlara uymak; çıkarma işlemini de kolaylaştıracaktır.

Kamalı piminizin o kısmını tamamen düzelttikten sonra, yukarıdaki resimde olduğu gibi, kopilyanın diğer ucunu kavramak için pensenizi kullanabilirsiniz. Ardından pimi çekin, pimin çekilmesi zorsa pime pense ile vurabilirsiniz . Birkaç vuruştan sonra kopilya deliğinden dışarı çıkacaktır.

Benzer Yazılar


Rondela Pul ve Çeşitleri

Rondela Pul Nedir?

Rondela, cıvata ve vidaların kullanımında yük dağılımını sağlayan, malzeme olarak sert olmayan çelikten üretilen bağlantı elemanlarıdır. Cıvatanın sıkılması sırasında baş kısmında gelen yükü daha geniş bir yüzeye dağıttığından cıvata gevşemez. Ayrıca cıvatanın baş tarafı ile somun arasındaki mesafenin uzun olmasında mesafeyi kısaltmaya da yaramaktadır. Görüntüleri ince yassı halka şeklindedir. Bir diğer adı rondela pul olarak kullanılmaktadır.

Rondela Pul Çeşitleri

Kullanım alanlarına göre farklı tipte rondela pul çeşitleri mevcuttur. Cıvata ile somun ya da sıkıştırılan parça arasındaki fazla olan mesafeyi telafi etmek için yay görevi görmektedir. Bazı rondela çeşitleri ise üzerindeki dişler sayesinde kilitleme hareketi sağlamaktadır. Özellikle titreşimli çalışma alanlarında tercih edilmektedir.

A Tipi Düz Rondela

Genelde küçük başlı vidalarla birlikte kullanılan, ortasında delik bulunan düz, disk şeklindeki pullara A Tipi Düz Rondela denilmektedir.

B Tipi Yaylı Rondela Pullar

Titreşim ve sarsıntı olan ortamlarda, somunun gevşememesi için yaylı rondela kullanılmaktadır. Bu pul halka şeklindedir ve yay çeliğinden üretilmektedir. Yay gerilimi nedeniyle uçları hafifçe yukarı ve aşağı kaldırılır. B tipi yaylı rondela çeşitleri, somun veya cıvatanın üstüne ya da altında konumlanarak her iki uç birbirine bakana kadar sıkılarak kullanılmaktadır.

Kavisli Yaylı Rondela

Bu pul çeşidi, az yük dağılımı ve esneklik gerektiği alanlarda kullanılmaktadır. Hilal şeklinde olup hafifçe kıvrılmış yapıları vardır.

Bunlar haricinde çok çeşitli rondela pul çeşitleri mevcuttur. Bunlardan bazıları kilitli rondela, tırtıllı rondela, u rondela, imbus rondela, layner, rulman baskı, çanak pullar olup malzeme olarak bakır, çelik ve alüminyum çeşitleri de mevcuttur.

Rondela Pul Ne İşe Yarar?

Rondelalar sıklıkla cıvata vida gibi dişli bağlantı elemanları ile kullanılan, orta kısmı delik olan yassı ince metal plakalardır. Yüzey ile cıvata arasında takviye görevi görerek vibrasyonu en aza indirerek paslanmayı da önler. Yükü daha geniş bir yüzeye dağıtmak ve birleştirildikleri yüzeyi korumak için kullanılmaktadır. Ayrıca, vida takılacak deliğin vida çapından fazla büyük olması durumunda genişlik farklılıklarının ayarlanmasını sağlamaktadır. Rondela pulların bir diğer görevi de; ahşap ve plastik yumuşak zeminlere zarar gelmesini önlemektir.

Benzer Yazılar

Bağlama Elemanları Avantajları

Bağlama Elemanları Nedir?

Enerji üreten, biriktiren makinaları oluşturan iki veya daha çok parçayı birbirlerine, gövdeye ya da temele bağlayan elemanlara bağlama elemanları denir.

Bağlama elemanlarının kullanımı makinalara maliyet ve fiziksel açıdan ekstra bir yük getirebilmektedir. Tersi bir durumda ise sistemi daha karmaşık ve daha maliyetli bir hale getirebilmektedir. Kısacası makinelerin imalat maliyetlerini azaltmaktadır.

Bu elemanlar belli standartlar ile üretilmektedir, talebe göre özel ölçü ve özelliklerde de üretilebilmektedir. Bağlama elemanları 2 ana kategoride toplanmaktadır. Bunlar çözülebilen ve çözülemeyen bağlama elemanları olarak ayrılmaktadır. Çözülemeyen bağlama elemanlarına perçin, kaynak, lehim gibi elemanları örnek verebiliriz. Çözülebilen bağlama elemanlarına ise somun, cıvata, yay, pim ve vida benzeri elemanlar sıralayabiliriz.

Bağlantı yapılacak malzemenin şekli, türü gibi değişkenlere göre hangi bağlantının seçileceğini belirlenmektedir. Makine elemanlarının montajı öncesinde iki ana yöntemden biri veya birkaçı birlikte de seçilmektedir. Bağlantı şekli, bağlanacak elemanların tasarımına, çalışma koşullarına ve bağlama elemanından beklenen performansa göre değişkenlik göstermektedir. Bağlama elemanlarının avantajları şunlardır;

Bağlama Elemanlarının Avantajları

Çözülebilen bağlama elemanlarının enerji ve güç üreten makinalarda avantajları çok yüksektir. Bunlar:

  • Elemanlara kolayca bakım, kontrol ya da tamiratın yapılabilmesi
  • İmalat veya taşıma aşamalarında elemanların kolayca ayrılabilmesi
  • Kullanılacak alana göre montaj sonrası parçaların ayarlarının yapılması
  • Parçalarda zamanla oluşacak yıpranmalara düşük maliyetli ve daha kolay müdahale
  • Bakım masraflarının düşürülmesi

Çözülemeyen Bağlama Elemanları Avantajları

Makine içerisindeki parçaları fiziksel olarak birbirine bağlamaktadır. Tamirat, değişim, taşıma sırasında parçaların sökülmesi nedeniyle elemanlara hasar gelmektedir. Hasarlı parçaların tekrar kullanılamaması nedeniyle ek maliyet çıkarmaktadır. Lehim, kaynak, perçin ve yapıştırma elemanları bu grupta değerlendirilmektedir.

Lehim Avantajları:

  • Elektriksel iletkenlik ve sızdırmazlık güçlüdür.
  • Kolay ve ucuz bir birleştirme yöntemidir.
  • Temiz bir yüzey elde edilir

Kaynak Avantajları:

  • Lehime göre mekanik yönden daha güçlü bir birleştirme yapar
  • Perçin ve cıvataya göre baş kısımları olmayacağından ağırlık yönünden avantaj sağlar.
  • İmalatta pratik ve kolaylık sağlar.
  • Farklı metalleri bir araya getirerek kullanılabilmektedir.

Perçin Avantajları:

  • Uçak, tren, köprü, kule gibi büyük çelik yapılarda büyük kuvvetleri taşır.
  • Yüksek basınç uygulanan yapılarda oluşan kuvvete karşı mukavemet ve sızdırmazlık sağlar.
  • Düşük basınçlı yapılarda sızdırmazlık sağlar
  • Kaynak yapılan alanlarda zamanla yıpranma olurken perçin ile yapılan bağlantılarda mukavemet kaybı yaşanmaz.
  • Kontrol dışı oluşabilen ısıl genleşme gibi durumlar yaşanmamaktadır.

Yapıştırıcı Avantajları:

  • Uygulanması pratik, ekonomik ve hızlıdır.
  • Kaynak gibi kristal yapısında değişmeler, ısıl gerilmeler oluşmaz.
  • Boşluk doldurma özelliğinden dolayı paslanmalara karşı dayanıklıdır.
  • Farklı malzemeler birleştirilebilmektedir.

Çözülebilen Bağlama Elemanları Avantajları

Vida Cıvata Somun Bağlama Avantajları:

Eğik doğrunun, bir silindirin yüzeyine sarılması ile elde edilen helis eğrisine vida eğrisi denir. Eğik doğru yerine belirli kalınlıkta veya profilde  içi dolu silindirin dış yüzeyine çıkıntı olacak şekilde helisel bir hareketle sarılmasıyla cıvata üretilmektedir. İçi boş bir silindirin iç çevre yüzeyine aynı profilin helisel hareketle sarılmasından ise somun imal edilmektedir. Cıvata ve somun, makinaların montajında, boru flanş, silindir kapaklarının bağlantısında, çelik konstrüksiyonlar ve bunlara benzer birçok yerde bağlantı elemanı olarak kullanılmaktadır. Cıvata dış vida, somun ise iç vida olarak geçer.

  • Takmak ve sökmek çok pratiktir.
  • Standart ölçülerde imal edilmektedir.
  • Hızlı ve kolay üretim sağlanmaktadır.
  • Farklı alanlar için farklı çeşitleri vardır.

 

Diğer Yazılar


 

Dübel Kullanımı Hakkında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Dübel

Vida veya cıvata gibi bağlantı elemanını duvar, tavan gibi bir alanlarda açılan deliğe sabitlemek amaçlı kullanılan parçaya dübel denir. Daha çok beton, ahşap, tuğla gibi zeminlerde tercih edilmektedir. Dübeller üzerinde bulunan çıkıntılı kısımlar deliğin içerisinde genleşip sürtünme oluşturmaktadır. Bu da dönmeyi engellemektedir. Dübel kullanımı oldukça basit bir elemandır.

Mukavamet gücü ve kullanım yerlerine göre çeşitlere ayrılmaktadır. Örneğin ankraj yapılacak parçaya ve uygulama alanına göre dübelin seçimi yapılmalıdır. Titreşim, çatlak, sıcaklık, korozyon gibi unsurlar dübel çeşitleri arasında hassas düşünülmesi gereken konuların başında gelir. Ayrıca dübelin yük taşıma kapasitesi iyi olması için delik içerisinin iyice temizlenmiş olması gerekmektedir. Dübeli ilk defa bulan kişi İngiltere’den John Joseph Rawlings’tır.

Dübel kullanımı yaygın olan bir parçadır. Hal böyleyken kullanıcıların dübel kullanımı hakkında merak edilen birçok sorusu oluyor. Bunlardan bazıları:

Duvara dübel nasıl takılır?

Dübel ahşap zemin dışında birçok yüzeyde kullanılan, yüzeyde güçlü bir tutunma sağlayarak sabitlemenin en iyi şekilde olmasına imkan tanır. Dübeller sıklıkla plastik ve çelik malzemelerden üretilmektedir. Piyasada en çok tercih edilenleri plastik dübel olup bunun dışında demir gibi ağır parçaların sabitlenmesinde ise çelik dübel kullanılmaktadır. Ayrıca alçıpan gibi duvar tipleri için alçıpan dübelleri ve kelebek dübeller gibi dübel çeşitleri kullanılmaktadır. Beton zeminler için kullanılan bazı dübeller vida ile birlikte takılırlar. Bu işlem sonrası dübelin içinde ilerletilen vida veya cıvata dübelin dışarıya doğru açılmasına ve deliğe daha güçlü tutunmasını sağlamaktadır. Bazı dübel çeşitlerinde ise zemine çakılan dübelin sabitleme işlemi, özel tipli çivinin dübele çakılarak tamamlanması sağlanmaktadır.

 

Dübel İçin Delik Nasıl Açılmalıdır?

Dübel ile sabitleme yapılması için öncelikle dübelin duvara çakılması ya da yerleştirilmesi gerekir. Dübelin duvara monte edilmesi için elmas uçlu matkap ucu ile uygun bir delik açılmalıdır. Burada merak edilen konulardan biri duvara hangi matkap ucuyla delik açmalıyım? sorusudur. Matkap ucunun kalınlığı, dübel ölçüsü ile aynı olmalıdır. Matkap ucunun kalınlığı, matkap ucunun üzerinde yazan numaralardan anlaşılabilmektedir. Ancak bu durum dübellerde daha farklıdır. Dübeller üzerinde herhangi bir numara bulunmamaktadır. Dübel numarası için kumpas kullanılması gerekmektedir.

Delik açarken matkabın darbe özelliği aktif olması gerekmektedir. Dübelin uzunluğu kadar matkap ucu elektrik bandı ile sarılarak işaretlenmelidir. Sonrasında matkap ucunun işaretli yerine kadar duvar delinmelidir. Hatta dübelin duvarda çıkıntı oluşturmaması için delme sırasında işaretli kısmı az bir oranda geçmekte fayda var. Delme işlemini tamamlamadan önce deliğin içinde ufak hareketlerle deliğin kenarlarına kuvvet uygulanmalıdır. Ancak deliğin fazla genişletilmemesine önemlidir. Bu durumda sabitleme tam olamayacağından dübelin duvardan çıkma ihtimali kuvvetlenecektir.

Diğer Yazılar


Cıvata Çeşitleri ve Özellikleri

Cıvata Nedir? Cıvata Çeşitleri Nelerdir?

Modüllerin birbiriyle takılıp sökülebilen yapıda birleştirmeyi sağlayan, orta kısmında vida dişi yer alan, baş tarafı dörtgen, altıgen şekillerde olabilen bağlantı elemanları cıvata olarak adlandırılmaktadır. Cıvatalar çoğunlukla somun ile kullanılmaktadır. Kullanım alanlarına göre farklı standartlarda cıvata çeşitleri ve özellikleri mevcuttur. Cıvatalar 2 ana çeşide ayrılır.

  1. Baş Biçimlerine Göre Cıvatalar
  2. Gövde Biçimlerine Göre Cıvatalar

Baş Biçimlerine Göre Cıvatalar ve Özellikleri

Altı Köşe Başlı Cıvatalar
Makina sanayinde sık kullanılan bağlantı elemanlarından biri de altı köşe başlı cıvatalardır. Bu cıvatalarda dişler ince üretilmektedir. Kullanılacak yere göre tam boy dişli veya bir kısmı dişli olarak yapılmaktadır.

allen

Allen Cıvatalar

Somun anahtarının girmediği veya baş kısmının gözükmesi istenmeyen yerlerde allen cıvatalar diğer adıyla alyan cıvatalar kullanılmaktadır.

Havşa Başlı Cıvatalar

Havşa başlı gömme anahtarlı cıvataların başları allen cıvatalardan daha incedir. İnce parçaların birleştirilmesinde cıvatanın başı dışarıda kalmasın diye gömme başlı cıvatalar kullanmaktadır. Baş tarafındaki havşa ile cıvata, deliğin merkezinde sıkma yapmasını da sağlamaktadır.

Tornavida Ağızlı Cıvatalar

Cıvatanın baş taraflarında tornavida kanalı açılmıştır. Tornavidalarla sökülüp takılacak boyuttaki düşük bağlantılarda kullanılmaktadır.

Yıldız Tornavida Ağızlı Cıvatalar

Tornavida ağızlı cıvatalara göre daha kuvvetli sıkma yaparlar ve sökme ve takma sırasında ağız yapısı daha sağlam kalır. Yıldız tornavida ağızlı cıvatalarda dört kola ayrıldığından kuvvetli ve ağzı bozulmadan sıkma yapılabilmektedir. Çoğunlukla yıldız kanalları küçük cıvatalar açılmaktadır.

Özel Amaçlı Cıvata Çeşitleri

Cıvatalar otomotivden, iş makinalarına tüm bağlantı gerektiren her yerde kullanılmaktadır. Tüm alanlardaki ihtiyaçlara göre özel ölçülerde ve tiplerde üretilmektedir.

Gövde Biçimlerine Göre Cıvata Çeşitleri

Saplamalar (Başsız Cıvatalar)

Saplama, sağ ve sol taraftan diş açılmış, başı olmayan vidalardır. Yoğun bir şekilde sökülüp takılan bağlantılarda saplama kullanılmaktadır. Bağlanacak parça saplama ve somunlar vasıtasıyla makine gövdesine sabit kalacak şekilde kuvvetlice sıkılır. Bağlanan parça söküleceği zaman saplama yerinde kalarak sadece somunların çıkarılması yeterli olur. Bu durum ana gövdelere bağlı cıvata ağızlarının bozulmasını da önlenmektedir.

Esnek Cıvatalar

Cıvatanın üretildiği malzemenin elastik oluşu sayesinde cıvataya uygulanan kuvvet ile inceltilmiş olan kısımdan cıvata bir miktar uzar. Bu cıvatalarda gövde çapı, diş dibi çapının %10’ u kadar incelebilmektedir. Cıvataya uygulanan kuvvet kalkınca cıvata eski haline döner. Kuvvetli sıkılmaları ve elastik yapıları gereği emniyet sistemine ihtiyaç olmaz.

Gövdesi Toleranslı Cıvatalar

Yüksek oranda moment ileten makine parçaları gövdesi toleranslı olarak taşlanmış özel cıvatalarla bağlanmaktadır.

DIN Normunda daha çok kullanılan cıvata çeşitleri şunlardır.

  • T-Başlı Çekiç Kafa Cıvata (DIN186)
  • Altıköşe İnce Kontra Somun (DIN439)
  • Dana Gözlü Cıvata (DIN444)
  • Kare Başlı Flanşlı Cıvata (DIN478)
  • Bombe Baş Kafa altı Kare Cıvata (DIN603)
  • Tırnaklı Havşa Baş Cıvata (DIN604)
  • Havşa Baş Kafa altı Kare Cıvata (DIN605)
  • Tırnaklı Bombe Baş Cıvata (DIN607)
  • Havşa Baş Kafa altı Kare Cıvata (DIN608)
  • AKB d2 Çapı Kalın ve Taşlanmış Cıvata (DIN609)
  • İmbus Yarım Diş Cıvata ISO 4762 (DIN912)
  • AKB Yarım Diş Cıvata EN 24014 (DIN931)
  • AKB Tam Diş Cıvata EN 24017 (DIN933)
  • Saplama (DIN940)
  • AKB Yarım Diş Cıvata EN 28765 (DIN960)
  • AKB Tam Diş Cıvata EN 28676 (DIN961)
  • Tam Diş Saplama (DIN976-2)
  • Flanşlı Yarım Diş Cıvata (EN1662)
  • Flanşlı Yarım Diş Cıvata DIN 6922 (EN1665)
  • İmbus Cıvata DIN 912 (ISO4762)
  • İnce Kafa İmbus Cıvata (DIN6331)
  • İnce Kafa İmbus Cıvata (DIN6912)
  • Flanşlı Cıvata (DIN6921)
  • Bombe Baş İmbus Cıvata (7380)
  • İnce Kafa Yarım Diş İmbus Cıvata (7984)
  • AKB İnce Kafa Yarım Diş Cıvata (DIN7990)
  • Havşa Başlı İmbus Cıvata (DIN7991)
  • AKB Yarım Diş Cıvata DIN 931 (EN24014)
  • Yarım Diş Cıvata DIN 960 (EN24017)
  • Tam Diş Cıvata DIN 933 (EN28676)
  • Tam Diş Civata DIN 961 (EN28765)
  • Altıköşe İnce Somun (ISO4035)
  • Flanşlı Somun (DIN6923)

 

Cıvatanın Tarihi

Cıvata, İtalyan kökenli “Giaveta” kelimesinden gelmektedir. 15. yüzyılda Leonardo Da Vinci tarafından geliştirilmiştir. İngiltere’de 1797 yılında, Henry Maudslay (1771-1831) Amerika’da David Wilkinson 1798’de cıvata patenti almıştır.

 

Saplama Cıvata Standartları

Saplamalarda üç farklı kaplama uygulanmaktadır. Bunlar inox, elektro galvaniz ve dakroment kaplama çeşitleridir. Inox kaplamalar paslanmaz bir yapıya sahiptir. TSE-DIN-ES-ISO-ANSI-IFI-ASTM gibi tüm saplama cıvata standartları dikkate alınarak üretilirler.

Her iki ucu dişli olan başsız cıvatalar saplama cıvata standartları tebliğine uygun üretilmektedir. Baskı ve gerilim olan yerlerde kullanılmaktadır. Her iki ucu dişli, ortası boşluklu bazen de tamamı dişli uzun çubuklar olarak imal edilebilmektedir. İhtiyaca göre farklı çeşitlerde saplamalar üretilmektedir.

Diğer Yazılar


Cıvata Somun Çeşitleri

Civata Somun nedir?

Cıvata veya vidanın helis eğrileri arasında oluşan sürtünme kuvveti ile bağlantı elemanlarını birbirine bağlayan somun sökülebilen basit bir parçadır. Somun ortasındaki delik sayesinde cıvata ile birbirine bağlanmasını, bu sayede bulunduğu yere sağlamca konumlanmasını sağlamaktadır. Bir civata somun eğer iyice sıkılırsa bağlandığı parçanın sağlamlık değerini arttırmaktadır.

Somun Anahtarı (İngiliz Anahtarı) Nedir?

Somun anahtarları, bağlantı elemanlarını açıp kapama veya sökülecek biçimde bağlamayı sağlayan aletlerdir. “U” harfine benzeyen açık ucu birde başı dörtgen, altıgen gibi farklı şekillerde olan kapalı ucu mevcuttur. Bir diğer adı da İngiliz anahtarı olarak geçer. Genellikle cıvata, imbus, setskur gibi bağlantı elemanlarını açma amaçlı somun anahtarları kullanılmaktadır. Tüm bu bağlantı elemanlarının metrik ölçülerine göre cıvata somun ölçüleri belirlenmiştir. Bu çeşitlilik cıvata somun fiyatları için de aynı şekilde devam etmektedir. Bağlantı elemanlarının metrik ölçülerine göre, somun anahtarı ölçüleri de milimetre cinsinden belirlenmiştir. Civata somun fiyatları da bu ölçülere göre değişmektedir.

Cıvata Somun Anahtarı İmalatı

Çelik çubuklar kalıp kesme makinası ile uzunlamasına kesim işlemine tabi tutulmaktadır. Eşit olarak kesilen bu çubuklar 100 dereceyi bulan bir ısınma işleminin ardından dövme presine gönderilmektedir. Çelik çubuklar ölçüleri belirlenmiş kalıplara girerek baskı uygulanmaktadır. Etraf ve kenarlarındaki çapaklardan arınmak için kesim ve törpüleme işlemi yapılmaktadır. Her birine marka, ölçü ve parça numaraları 75 tonluk pres makinası ile  basılmaktadır. Yuvarlak olan kısımlarında bir delgi aleti sayesinde somun anahtarı ölçüsünde delik açılmaktadır. Tüm bu işlemler ardından metalin sağlamlaştırılması için 3 aşamalı ısı süreci başlıyor. En son korozyonu önlemek amaçlı nikel bir kaplanmaktadır.

Cıvata Somun İmalatı

1978 yılından bu yana standart veya talebe göre tüm özel ölçülerde, en hızlı üretimi yapan Güven Bağlantı Elemanları cıvata somun imalatçıları arasında yer alır. Siparişlerde adetten bağımsız müşterilerin siparişleri alıp 24 saat sonra fabrikadan teslimini sağlamaktadır. (Ürünler saplama, gijon, somun, cıvata, rod, ankraj, tayrot, U blot, iskele kelepçesi ve tij gibi bağlantı elemanlarıdır)

 

Benzer Yazılar


Setskur Cıvata Ölçüleri
Setskur Cıvata Ölçüleri Nedir?

Setskur Cıvata Ölçüleri

Bağlantı elemanlar içerinde gövdesinin tamamı vida dişi olan başsız civata türlerindedir. Setskur cıvata ölçüleri anma çapına göre M3’den başlayıp M20’ye kadar çeşitleri mevcuttur. Aynı zamanda setskur cıvata ölçü birimi mm’dir.

Sektörde farklı isimlerle adlandırılabilmektedir. Mesela Setiskur, setuskur, seteskur gibi farklı isimler kullanılır. Setskur çeşitlerini incelersek;

  • Bilyalı setskur çelik hafif baskılı tornavidalı, Bilyalı setskur çelik ağır baskılı tornavidalı, Bilyalı setskur çelik alyen ağızlı,
  • Pimli setskur tornavidalı, Pimli setskur alyen ağızlı,
  • DIN913 setskur, DIN914 setskur, DIN915 setskur, DIN916 setskur gibi…

Ayrıca saplama vida hakkında daha ayrıntılı bilgi almak için saplama ölçüleri veya saplama çeşitleri yazılarımızı inceleyebilirsiniz.